/* global React */
// Pełna treść artykułów — używana przez listing bloga, podstrony pojedynczych
// artykułów i sekcje "Powiązane treści" na innych podstronach.

const ARTICLES = [
{
  slug: 'runy-wiazane',
  title: 'Prawda o runach wiązanych — błędy pseudoezoteryków z social mediów',
  excerpt: 'Bindruny mylone z islandzkimi sigilami, Vegvisir, dezinformacja na Instagramie — Tomasz Buniek prostuje najczęstsze błędy o runach wiązanych.',
  category: 'Runy',
  date: '16.05.2026',
  hue: 25,
  author: 'Tomasz Buniek',
  lead: 'Runy to nie tylko alfabet — to znaki o sakralnym i mistycznym charakterze. Mimo bogatych źródeł, w social mediach krąży tragiczna ilość dezinformacji na temat bindrun. Ten artykuł porządkuje najczęstsze błędy, które mylą sigile z runami wiązanymi.',
  sections: [
    { type: 'para', text: 'Runy, czyli starożytny alfabet ludów germańskich i nordyckich, to nie tylko symbole służące niegdyś do zapisu słowa — to przede wszystkim znaki mające charakter sakralny i mistyczny. Powiedzieć, że to tylko system znaków czy pismo, to jakby nie powiedzieć o nich nic. Runy to tajemnice praw wszechświata, sił, które były zanim wszystko się zaczęło.' },
    { type: 'para', text: 'Ogromny wibracyjny i energetyczny potencjał każdej z 24 run starszego Futharku od tysięcy lat towarzyszył kapłanom, wyroczniom i wieszczom w ich dywinacjach, rytuałach i modlitwach. Po dziś dzień ludzie zgłębiający tę energię i uczący się pracy z nią znają jej ogromny potencjał.' },
    { type: 'heading', text: 'Skala dezinformacji w sieci' },
    { type: 'para', text: 'Mimo bogatych zasobów, w dzisiejszej literaturze i informacjach o runach krążących po sieci, można w potężnej ilości natykać się co chwilę na tragiczne sianie błędnych nauk. W tym artykule chciałbym przedstawić błędy i niewiedzę odnośnie Bindrun, czyli run wiązanych, które napotykam nagminnie w postach i rolkach na portalach społecznościowych.' },
    { type: 'para', text: 'Pseudoezoterycy i cyfrowe wiedźmy bombardują odbiorców skrajnie bzdurnymi przedstawieniami rzekomych run wiązanych — a w rzeczywistości sigili intencyjnych, czyli magicznych symboli ideograficznych, przedstawień intencji-zaklęć opartych często o indywidualny symbolizm jednostki (maga).' },
    { type: 'heading', text: 'Sigil to nie bindruna' },
    { type: 'para', text: 'Taka sigil stworzona przez autora ku konkretnej intencji to kompilacja symboli, wyobrażeń i umownych znaków często znanych tylko autorowi. Nie mają one nic wspólnego z runami wiązanymi, choć często mylnie z nimi utożsamiane — chociażby ze względu na nikłe podobieństwo niektórych znaków.' },
    { type: 'para', text: 'Zwłaszcza często sigile islandzkiej magii ludowej, które powstawały zazwyczaj około XVII–XIX w n.e., są z bindrunami mylone i publikowane w tak dezinformujących postach przez tak zwane „czarownice z Instagrama". Przykładem może być popularny sigil Vegvisir, czyli tak zwany kompas wikingów — z wikingami niemający nic wspólnego, gdyż powstał prawdopodobnie w XIX wieku.' },
    { type: 'image', src: 'assets/blog/vegvisir.png', alt: 'Sigila Vegvísir — islandzki kompas wikingów', caption: 'Sigila Vegvísir to islandzki symbol znany jako kompas wikingów, choć z wikingami nie ma nic wspólnego.' },
    { type: 'quote', text: 'Trudno poświęcić czas na rzetelną naukę i poznanie historycznego oraz symbolicznego znaczenia run. Łatwiej udostępnić grafikę opisaną jako „bindruna".' },
    { type: 'heading', text: 'Co z tym zrobić?' },
    { type: 'para', text: 'Wiele publikowanych w internecie treści dotyczących run powstaje bez głębszego zgłębienia tematu. Prowadzi to do licznych nieścisłości i utrwalania błędnych informacji, które później są powielane dalej przez kolejne osoby zainteresowane ezoteryką.' },
    { type: 'para', text: 'W dobie mediów społecznościowych bardzo łatwo jest udostępnić grafikę czy symbol opisany jako bindruna — trudniej natomiast poświęcić czas na rzetelną naukę. Warto podchodzić do takich treści z otwartością, ale również z chęcią samodzielnego poszerzania wiedzy i weryfikowania źródeł.' }
  ]
},

{
  slug: 'rok-numerologiczny',
  title: 'Rok numerologiczny a rok osobisty — jaka jest różnica i jak je obliczyć?',
  excerpt: 'Dwie wibracje, dwa kalendarze, dwa różne wpływy. Tomasz Buniek tłumaczy, jak obliczyć rok numerologiczny i osobisty oraz na co dokładnie wpływają.',
  category: 'Numerologia',
  date: '10.05.2026',
  hue: 280,
  author: 'Tomasz Buniek',
  lead: 'Każdy, kto zainteresował się numerologią, spotkał się z terminem rok numerologiczny oraz rok osobisty. Jaka jest między nimi różnica? W tym artykule wyjaśniam wibracje obu kalendarzy oraz pokazuję, jak je obliczyć krok po kroku.',
  sections: [
    { type: 'para', text: 'Rok numerologiczny oraz osobisty mogą być oznaczone wibracjami od 1 do 9, podobnie jak wibracja główna (droga życia). Jest jednak drobna różnica w tym, w jaki sposób taki rok może oddziaływać na nas. Wibracje, którymi charakteryzuje się dany rok, mają wpływ na to, jak się czujemy, co może się wydarzyć w naszym życiu, jakie zdarzenia, osoby i energię będziemy przyciągać.' },
    { type: 'heading', text: 'Krótko o wibracjach każdego roku' },
    { type: 'list', items: [
      'Rok wibracji 1 — idealny do rozpoczynania nowych projektów, świeża energia, czas na egzaminy i nowe inicjatywy.',
      'Rok wibracji 2 — typowy czas dla partnerstwa, związków i emocjonalności.',
      'Rok wibracji 3 — niesie ekspresję i inspiracje twórcze, dużo szczęścia i łatwość w komunikacji.',
      'Rok wibracji 4 — okupiony pracą i systematycznością, wymagający i nie zawsze łatwy.',
      'Rok wibracji 5 — przypływ energii i łatwość zmian, dużo możliwości i wydarzeń.',
      'Rok wibracji 6 — czas spokoju, harmonii i rodzinnych relacji, może pojawić się miłość lub związek.',
      'Rok wibracji 7 — chwiejny, lecz nie zawsze negatywny; unikaj zbytniego ryzyka, sprzyja samorozwojowi.',
      'Rok wibracji 8 — sukces, posłuch, prestiż i pieniądze na różnych płaszczyznach.',
      'Rok wibracji 9 — czas zakończeń, niekoniecznie przyjemny, ale potrzebny; kończy się to, co nam nie służyło.'
    ] },
    { type: 'heading', text: 'Jak obliczyć rok numerologiczny' },
    { type: 'para', text: 'Rok numerologiczny obliczamy używając naszej wibracji głównej (drogi życia) plus sumy cyfr bieżącego roku kalendarzowego. Przykład: jeśli jesteś wibracją główną 7, a jesteśmy w roku kalendarzowym 2026: 7 + 2 + 0 + 2 + 6 = 17 = 1 + 7 = 8. Jesteś więc w numerologicznym roku ósmym.' },
    { type: 'heading', text: 'Jak obliczyć rok osobisty' },
    { type: 'para', text: 'Rok osobisty liczy się inaczej: dzień urodzin + miesiąc urodzin + rok ostatnich urodzin. Przykładowo, jeśli urodziłeś się 1 lutego: 1 + 2 + 2 + 0 + 2 + 6 = 13 = 1 + 3 = 4. Jesteś w czwartym roku osobistym.' },
    { type: 'para', text: 'Rok ostatnich urodzin jest tu ważny, ponieważ rok osobisty rozpoczyna się z dniem urodzin w roku bieżącym i kończy w przeddzień kolejnych urodzin w roku następnym. Z kolei rok numerologiczny rozpoczyna się od wrześniowego nowiu i trwa do następnego wrześniowego nowiu.' },
    { type: 'heading', text: 'Zasadnicza różnica' },
    { type: 'quote', text: 'W roku numerologicznym to, co się dzieje, przychodzi do nas z zewnątrz. W roku osobistym to my, naszą wewnętrzną wibracją, uzewnętrzniamy tę konkretną energię.' },
    { type: 'para', text: 'W roku numerologicznym to, czego doświadczamy, przychodzi do nas z zewnątrz — z otoczenia. Z kolei w roku osobistym to nasza wewnętrzna wibracja wpływa na otoczenie tą konkretną energią, a nie odwrotnie. To my inicjujemy te wibracje.' },
    { type: 'para', text: 'Mam nadzieję, że dość zrozumiale to wytłumaczyłem, choć jest to dość kłopotliwe zagadnienie. Pozdrawiam wszystkich czytelników naszego bloga.' },
    { type: 'signature', text: 'Tomasz Buniek' }
  ]
},

{
  slug: 'zupa-pieciu-przemian',
  title: 'Zupa Pięciu Przemian — prosty rytuał, który dodaje energii',
  excerpt: 'Gotowanie zgodne z cyklem pięciu żywiołów to coś więcej niż przepis. To uważna praktyka, która harmonizuje smak, energię i codzienność.',
  category: 'Rozwój',
  date: '02.05.2026',
  hue: 60,
  author: 'Luna Persona',
  lead: 'Gotowanie według Pięciu Przemian to coś więcej niż przepis na zupę. To sposób przyrządzania posiłków, w którym kluczowa jest kolejność dodawania składników — i to właśnie w tej sekwencji tkwi cały sekret.',
  sections: [
    { type: 'heading', text: 'Na czym polega zasada Pięciu Przemian?' },
    { type: 'para', text: 'W trakcie gotowania dodajesz składniki w określonej kolejności, zgodnie z cyklem pięciu żywiołów. Każdy z nich ma swój smak i zadanie:' },
    { type: 'list', items: [
      'Drewno — smak kwaśny (np. sok z cytryny, kiszonki)',
      'Ogień — smak gorzki (np. zioła)',
      'Ziemia — smak słodki (np. marchew, dynia)',
      'Metal — smak ostry (np. imbir, czosnek)',
      'Woda — smak słony (np. sól, sos sojowy)'
    ] },
    { type: 'para', text: 'Gotując, przechodzisz przez ten cykl wielokrotnie — tak zwane „okrążenia". To właśnie one mają harmonizować smak i wprowadzać porządek w procesie gotowania.' },
    { type: 'heading', text: 'Po co to wszystko?' },
    { type: 'para', text: 'Według filozofii Pięciu Przemian taki sposób przygotowania posiłków wspiera energetycznie organizm, ułatwia trawienie i przyswajanie oraz tworzy bardziej harmonijny i spójny posiłek. Bardziej ziemsko — to metoda gdzieś pomiędzy gotowaniem intuicyjnym, rytuałem i świadomym komponowaniem smaków.' },
    { type: 'para', text: 'Niektórzy praktykują ją bardzo poważnie i konsekwentnie, inni widzą w niej po prostu ciekawy, spokojny sposób na uważne gotowanie. Oba podejścia są w porządku. Daje to poczucie porządku, rytmu i pewnej kulinarnej „medytacji", a przy okazji pozwala tworzyć potrawy, które smakują głębiej i pełniej.' },
    { type: 'heading', text: 'Przepis: Zupa Pięciu Przemian' },
    { type: 'para', text: 'Składniki (energetyzująca, warzywna):' },
    { type: 'list', items: [
      '1 marchew (Ziemia)',
      'kawałek selera i pietruszki (Ziemia)',
      '1 cebula (Metal)',
      '2 ząbki czosnku (Metal)',
      'mały kawałek imbiru (Metal)',
      '1 ziemniak lub kawałek dyni (Ziemia)',
      '1 łyżka soku z cytryny lub odrobina kapusty kiszonej (Drewno)',
      '1 łyżeczka kurkumy (Ogień)',
      'zioła: majeranek, tymianek lub oregano (Ogień)',
      '1–2 łyżki sosu sojowego lub sól (Woda)',
      '1 łyżeczka oliwy lub masła klarowanego (Ziemia)',
      'ok. 1,5 litra wody'
    ] },
    { type: 'heading', text: 'Pierwsze okrążenie' },
    { type: 'list', items: [
      'Drewno — dodaj sok z cytryny (może być na samym dnie garnka).',
      'Ogień — wsyp kurkumę.',
      'Ziemia — wrzuć pokrojoną marchew i inne warzywa korzeniowe, dodaj tłuszcz.',
      'Metal — dodaj cebulę, czosnek i imbir.',
      'Woda — zalej wszystko wodą, dodaj odrobinę sosu sojowego lub szczyptę soli.'
    ] },
    { type: 'heading', text: 'Drugie okrążenie' },
    { type: 'para', text: 'Powtarzamy cykl, ale tylko przez smakowe dodatki:' },
    { type: 'list', items: [
      'Drewno — odrobina soku z kiszonki lub kilka kropli cytryny.',
      'Ogień — dodaj zioła.',
      'Ziemia — możesz dorzucić dynię lub ziemniaka.',
      'Metal — jeszcze szczypta imbiru lub czosnku (opcjonalnie).',
      'Woda — dopraw solą/sosami do smaku.'
    ] },
    { type: 'heading', text: 'Gotuj 20–30 minut' },
    { type: 'para', text: 'Zupa nie musi być idealnie gładka ani idealnie klarowna. Najważniejsze jest zachowanie kolejności.' },
    { type: 'heading', text: 'Efekt' },
    { type: 'para', text: 'Zupa wychodzi lekka, ale sycąca; delikatnie rozgrzewająca, aromatyczna i zgodna z rytmem Pięciu Przemian. To świetna baza — możesz ją wzbogacić o kaszę, ryż, tofu, fasolę lub ulubione warzywa, powtarzając cykl smaków.' }
  ]
},

{
  slug: 'radiestezja',
  title: 'Radiestezja — jak wszystko się zaczęło i dlaczego ludzie ufają różdżkarzom',
  excerpt: 'Od poszukiwania wody w starożytności po współczesne wahadełka i analizy energetyczne — historia radiestezji jako narzędzia uważności i intuicji.',
  category: 'Energia',
  date: '24.04.2026',
  hue: 200,
  author: 'Luna Persona',
  lead: 'Radiestezja kojarzy się dziś z wahadełkami, różdżkami i poszukiwaniem zagubionych rzeczy lub odpowiedzi. Ma jednak dużo starsze korzenie. Jej początki sięgają czasów, gdy najcenniejszym zasobem nie było złoto, lecz woda.',
  sections: [
    { type: 'heading', text: 'Woda jako skarb, a różdżka jako narzędzie przetrwania' },
    { type: 'para', text: 'Przez większość historii ludzkości znalezienie źródła wody decydowało o tym, czy dana osada przetrwa. W wielu kulturach — od starożytnych Chin, przez Egipt, po Europę — pojawiali się ludzie, którzy potrafili „wyczuć" miejsce, gdzie pod ziemią płynie woda. Najczęściej używali do tego drewnianej różdżki: najprostszej, rozwidlonej gałązki.' },
    { type: 'para', text: 'Według tradycji różdżka zaczynała delikatnie drgać lub wyginać się w dół, gdy różdżkarz przechodził nad podziemnymi żyłami wodnymi. Dla wielu społeczności była to umiejętność tak cenna, że traktowano ją jak dar, talent albo specjalną wrażliwość.' },
    { type: 'heading', text: 'Dlaczego ludzie w to wierzyli?' },
    { type: 'list', items: [
      'Woda była kluczem do przeżycia — każda metoda jej odnalezienia była na wagę życia.',
      'Radiesteci często trafiali w dobre miejsca, więc ich reputacja rosła.',
      'Łączono ich zdolności z intuicją, wyczuciem terenu i czymś „ponad zmysłami".',
      'Z czasem zaczęto stosować podobne narzędzia także do innych celów: poszukiwania minerałów, diagnozy energetycznej, pracy z aurą czy przestrzenią.'
    ] },
    { type: 'heading', text: 'Od pałeczki do wahadła' },
    { type: 'para', text: 'Później różdżka ewoluowała w wahadełko — mały przedmiot na łańcuszku, który reagował na pytania lub pola energetyczne. Wierzono, że w ten sposób człowiek łączy się z subtelniejszą warstwą informacji: tym, czego nie widać, ale co można „wyczuć".' },
    { type: 'heading', text: 'Radiestezja dziś' },
    { type: 'para', text: 'Obecnie radiestezja łączy się z:' },
    { type: 'list', items: [
      'pracą z energią miejsca,',
      'oczyszczaniem przestrzeni,',
      'poszukiwaniem żył wodnych w domach,',
      'diagnozą energetyczną człowieka,',
      'wahadełkowaniem w celach rozwojowych i duchowych.'
    ] },
    { type: 'para', text: 'Mimo że nauka traktuje radiestezję sceptycznie, w świecie ezoteryki nadal zajmuje ważne miejsce — jako metoda, która uczy uważności, intuicji i pracy z subtelnymi sygnałami.' }
  ]
},

{
  slug: 'tarot-historia',
  title: 'Tarot — historia kart, które stały się lustrem duszy',
  excerpt: 'Od luksusowej gry karcianej w renesansowych Włoszech, przez ezoteryczne przebudzenie XIX wieku, po Rider-Waite i współczesny tarot jako narzędzie samorozwoju.',
  category: 'Tarot',
  date: '17.04.2026',
  hue: 320,
  author: 'Luna Persona',
  lead: 'Tarot kojarzy się dziś z duchowością, intuicją i poszukiwaniem odpowiedzi. Ma w sobie coś magicznego, ale jego historia jest dużo bogatsza niż tylko opowieść o wróżeniu. To podróż przez różne epoki, kultury i symbole, które przez wieki nabierały mocy.',
  sections: [
    { type: 'heading', text: 'Od gry karcianej do narzędzia duchowego' },
    { type: 'para', text: 'Najstarsze znane talie tarota pojawiły się w Europie w XIV–XV wieku, głównie we Włoszech. Nie służyły do wróżenia — były po prostu luksusowymi kartami do gry. Zamawiała je szlachta, a artyści ozdabiali je ręcznie, tworząc małe dzieła sztuki.' },
    { type: 'para', text: 'Dopiero później zaczęto dostrzegać, że obrazy na kartach — archetypy, sceny życia, symbole — mają w sobie „drugie dno". Z czasem tarot stał się czymś więcej niż rozrywką.' },
    { type: 'heading', text: 'Ezoteryczne przebudzenie tarota' },
    { type: 'para', text: 'Prawdziwy przełom nastąpił w XVIII i XIX wieku, kiedy zainteresowanie okultyzmem, astrologią i mistyką zaczęło rosnąć. To wtedy po raz pierwszy pojawiły się teorie, że tarot nie jest zwykłą grą, lecz:' },
    { type: 'list', items: [
      'zbiorem starożytnych symboli,',
      'mapą duchowej podróży człowieka,',
      'narzędziem kontaktu z intuicją,',
      'językiem, przez który przemawia podświadomość.'
    ] },
    { type: 'para', text: 'W tym czasie zaczęły powstawać pierwsze systemy interpretacji, łączące tarot z astrologią, numerologią i kabalistycznym Drzewem Życia. Karty zaczęły żyć nowym życiem.' },
    { type: 'heading', text: 'Tarot Rider–Waite — moment, który wszystko zmienił' },
    { type: 'para', text: 'W 1909 roku ukazała się talia Rider–Waite, zaprojektowana przez A.E. Waite\u2019a i narysowana przez artystkę Pamelę Colman Smith. To ona nadała kartom taki wygląd, jaki znamy dzisiaj — pełne scen, emocji i symboli.' },
    { type: 'quote', text: 'Talia Rider–Waite stała się podstawą współczesnego tarota i inspiracją dla tysięcy późniejszych talii.' },
    { type: 'heading', text: 'Tarot dziś — przestrzeń między symbolem a intuicją' },
    { type: 'para', text: 'Współczesny tarot to nie tylko wróżenie. To przede wszystkim:' },
    { type: 'list', items: [
      'rozmowa z własną intuicją,',
      'praca z podświadomością,',
      'narzędzie samorozwoju,',
      'sposób na zatrzymanie się i zadanie właściwego pytania,',
      'droga do odkrywania wewnętrznych archetypów.'
    ] },
    { type: 'para', text: 'Karty działają jak lustro — odbijają nie przyszłość, lecz to, co dzieje się w nas tu i teraz. Dzięki temu mogą być przewodnikiem po emocjach, decyzjach, dylematach i wewnętrznych procesach.' }
  ]
},

{
  slug: 'now-i-pelnia',
  title: 'Nów i Pełnia — dwa momenty, które pomagają świadomie kierować energią',
  excerpt: 'Nów to zasiewanie intencji, Pełnia to uwalnianie. Dwa proste rytuały i ich znaczenie w pracy z cyklem księżycowym.',
  category: 'Rozwój',
  date: '10.04.2026',
  hue: 240,
  author: 'Luna Persona',
  lead: 'Księżyc od zawsze był symbolem cykli, przemiany i wewnętrznej mocy. W ezoteryce uważa się, że jego fazy wpływają na naszą energię, emocje i procesy wewnętrzne. Dwa najważniejsze momenty miesiąca to nów i pełnia — i każdy z nich pracuje zupełnie inaczej.',
  sections: [
    { type: 'quote', text: 'Nów to czas zasiewania intencji. Pełnia to czas uwalniania i puszczania tego, co już nam nie służy.' },
    { type: 'para', text: 'Te dwa rytuały tworzą piękny, naturalny cykl: przyciągania i odpuszczania, zapraszania i żegnania, otwierania się i zamykania.' },
    { type: 'heading', text: 'Rytuał Nowiu — piszemy to, czego chcemy' },
    { type: 'para', text: 'Nów to moment, w którym Księżyc znika z nieba. Symbolicznie — czysta karta. Energia nowiu sprzyja:' },
    { type: 'list', items: [
      'manifestacji,',
      'planowaniu,',
      'zasiewaniu marzeń,',
      'otwieraniu się na nowe szanse,',
      'budowaniu intencji.'
    ] },
    { type: 'heading', text: 'Jak wykonać rytuał Nowiu' },
    { type: 'list', items: [
      'Usiądź w spokojnym miejscu.',
      'Weź kartkę i napisz wszystko, czego pragniesz: cele, marzenia, uczucia, zmiany.',
      'Staraj się pisać w czasie teraźniejszym — jakby już się działo.',
      'Możesz dodać jedną, krótką afirmację.',
      'Złóż kartkę i odłóż ją w bezpieczne miejsce — nie spalaj jej.'
    ] },
    { type: 'para', text: 'W tradycji nowiu chodzi o to, by dać Wszechświatowi znać, co chcesz zaprosić. Intencja ma pracować, a nie być zniszczona.' },
    { type: 'heading', text: 'Rytuał Pełni — piszemy to, czego chcemy się pozbyć' },
    { type: 'para', text: 'Pełnia to szczyt mocy Księżyca. Rozświetla to, co ukryte, porusza emocje, wydobywa prawdy. To energia:' },
    { type: 'list', items: [
      'oczyszczenia,',
      'uwalniania,',
      'domykania spraw,',
      'zrywania starych więzów,',
      'odcinania negatywnych wzorców.'
    ] },
    { type: 'heading', text: 'Jak wykonać rytuał Pełni' },
    { type: 'list', items: [
      'Przygotuj spokojną przestrzeń — świecę, zioła lub kadzidło.',
      'Na kartce wypisz wszystko, czego nie chcesz już dźwigać: lęki, nawyki, relacje, schematy, emocje.',
      'Napisz szczerze, bez filtrowania.',
      'Gdy skończysz, spal kartkę z intencją uwolnienia.',
      'Popatrz, jak dym unosi stare energie — zostawiając miejsce na nowe.'
    ] },
    { type: 'para', text: 'Spalenie listu jest tu kluczem. Symbolizuje przecięcie energetycznych więzów i wyrzucenie tego, co blokowało drogę.' },
    { type: 'heading', text: 'Dlaczego warto pracować z Księżycem?' },
    { type: 'para', text: 'Dla wielu osób to nie tylko rytuał, ale także:' },
    { type: 'list', items: [
      'sposób na zatrzymanie się,',
      'uświadomienie sobie potrzeb,',
      'uporządkowanie emocji,',
      'regularną pracę z intencją i uwalnianiem,',
      'duchowy rytm, który nadaje życiu spójność.'
    ] },
    { type: 'para', text: 'W świecie, w którym łatwo się pogubić, cykle Księżyca przypominają, że wszystko ma swój czas: wzrost, pełnię, opadanie i odrodzenie.' }
  ]
}
];

// Sort by date desc (DD.MM.YYYY → comparable Date)
function _parseDate(s) {
  const [d, m, y] = s.split('.').map(Number);
  return new Date(y, m - 1, d).getTime();
}
ARTICLES.sort((a, b) => _parseDate(b.date) - _parseDate(a.date));

function getArticleBySlug(slug) {
  return ARTICLES.find((a) => a.slug === slug) || null;
}

function getLatestArticles(n, excludeSlug) {
  return ARTICLES.filter((a) => a.slug !== excludeSlug).slice(0, n);
}

Object.assign(window, { ARTICLES, getArticleBySlug, getLatestArticles });