7 zasad hermetycznych: co pochodzi z Kybalionu, a co nie

Siedem zasad hermetycznych pochodzi z Kybalionu wydanego w 1908 roku w Chicago, nie ze starożytności. Co w nich starożytne, a co dopisane w XX wieku.

Siedem zasad hermetycznych - mentalizm, odpowiedniość, wibracja, biegunowość, rytm, przyczyna i skutek, rodzajowość - pochodzi z Kybalionu, wydanego anonimowo w Chicago w 1908 roku. To tekst z nurtu New Thought, a nie ze starożytności. Hermetyczne korzenie ma przede wszystkim zasada odpowiedniości, znana z Tabula Smaragdina. Traktaty Corpus Hermeticum z II-III wieku naszej ery nie zawierają żadnej listy siedmiu praw.

Skąd pochodzi siedem zasad hermetycznych?

Z Kybalionu, wydanego w 1908 roku w Chicago przez Yogi Publication Society. Książka ukazała się anonimowo, jako dzieło „Trzech Wtajemniczonych”, i to właśnie ona ułożyła materiał hermetyczny w listę siedmiu ponumerowanych praw.

Siedem zasad hermetycznych klienci znają najczęściej z grafik w social mediach, nie z Kybalionu. Podpis pod taką grafiką prawie zawsze sugeruje starożytny Egipt i prawie zawsze jest nieścisły. Źródło da się sprawdzić w minutę, a data zmienia sposób, w jaki się te zasady czyta.

Kybalion to wydana anonimowo w 1908 roku amerykańska książka z nurtu New Thought, przedstawiająca siedem zasad hermetycznych jako streszczenie tradycji przypisywanej Hermesowi Trismegistosowi. Autorstwo powszechnie łączy się z Williamem Walkerem Atkinsonem (1862-1932), pisarzem tego nurtu publikującym pod wieloma pseudonimami. Potwierdzenia nigdy nie było.

Hermes Trismegistos to postać legendarna, zrodzona ze zlania greckiego Hermesa z egipskim Thotem, a nie historyczny autor. Traktaty Corpus Hermeticum powstały po grecku w rzymskim Egipcie około II-III wieku naszej ery i zostały mu przypisane. Żaden z nich nie zawiera listy siedmiu zasad. Ich późnoantyczne datowanie ustalił Izaak Casaubon, który w 1614 roku wykazał, że greka tych tekstów należy do epoki cesarstwa, a nie do czasów faraonów.

Jakie jest siedem zasad hermetycznych?

Kybalion wylicza je w stałej kolejności i każdej poświęca osobny rozdział. Poniżej wersja skrócona: zdanie definicyjne i jeden przykład z codzienności.

1. Mentalizm

Zasada mentalizmu głosi, że podstawą rzeczywistości jest umysł, a świat materialny jest jego przejawem. Kybalion otwiera ją zdaniem „Wszystko jest Umysłem; Wszechświat jest mentalny”. W praktyce sprawdzisz ją na własnym opisie zdarzeń: relacja z trudnej rozmowy i sama rozmowa to dwie różne rzeczy.

2. Odpowiedniość

Zasada odpowiedniości mówi, że to, co dzieje się na jednym poziomie rzeczywistości, ma swój odpowiednik na innym. To znane „jak na górze, tak na dole”. Przykład jest banalnie prosty: sposób, w jaki ktoś odzywa się do kelnera, zwykle odpowiada temu, jak traktuje bliskich. Ten sam wzór, mniejsza skala.

3. Wibracja

Zasada wibracji mówi, że nic nie spoczywa, wszystko się porusza i drga. Słowo „wibracja” pada tu metaforycznie, bez związku z fizyką. Użyteczny wniosek dotyczy nastroju: stan da się zmienić, cecha nie. Różnica między „jestem w gorszym stanie” a „jestem gorszy” bywa całkiem konkretna. Podobnym językiem opisuje ciało system siedmiu czakr.

4. Biegunowość

Zasada biegunowości mówi, że przeciwieństwa są dwoma krańcami jednej skali i różnią się stopniem, nie naturą. Gorąco i zimno to jedna temperatura mierzona w dwóch miejscach. Ciekawszy przykład: lęk i ekscytacja dają w ciele bardzo podobne objawy, a rozjeżdża je dopiero interpretacja. Przesunięcie po skali bywa łatwiejsze niż skok na drugi biegun.

5. Rytm

Zasada rytmu mówi, że wszystko porusza się wahadłowo: po wychyleniu w jedną stronę przychodzi ruch w drugą. Stąd praktyczna wskazówka dotycząca planowania. Po tygodniu intensywnej pracy spadek formy jest regułą, nie awarią. Ten sam sposób myślenia stoi za pracą z cyklem od nowiu do pełni.

6. Przyczyna i skutek

Zasada przyczyny i skutku mówi, że każde zdarzenie ma swoją przyczynę, a przypadek jest tylko nazwą dla przyczyny nierozpoznanej. Praktycznie: zamiast pytać „dlaczego mnie to spotyka”, cofnij się o trzy decyzje. Dla zbiegów, których nie da się tak ustawić, Jung zaproponował osobną kategorię: synchroniczność.

7. Rodzajowość

Zasada rodzajowości mówi, że w każdej rzeczy obecne są dwa pierwiastki, męski i żeński, rozumiane jako czynny i przyjmujący, a nie jako płeć biologiczna. W projekcie zawsze jest etap zbierania i etap wykonywania. Przewaga jednego z nich blokuje całość. Jungowskie pojęcia animy i animusa opisują pokrewną intuicję innym językiem.

Które z tych zasad mają korzenie hermetyczne?

Przede wszystkim odpowiedniość. Ma bezpośrednie oparcie w Tabula Smaragdina, krótkim tekście alchemicznym znanym z arabskich zapisów z VIII-IX wieku, którego otwierające wersy mówią o podobieństwie tego, co na dole, do tego, co na górze. Tu ciągłość jest realna i dobrze udokumentowana.

Drugi wątek z autentycznym rodowodem to umysł jako źródło świata. W Corpus Hermeticum (II-III w. n.e.) centralnym pojęciem jest Nous, boski umysł, z którego wypływa kosmos. Różnica jest jednak istotna: w traktatach chodzi o umysł boski i o poznanie, które przemienia człowieka, a nie o sprawczość ludzkiej myśli wobec okoliczności.

Częściowe oparcie ma też przyczyna i skutek. W astrologii hellenistycznej i w tekstach hermetycznych obecna jest heimarmene, przeznaczenie splecione z ruchem sfer, razem z ideą wyzwolenia się spod jego władzy. Rodzajowość ma z kolei odpowiedniki w alchemii, gdzie para Sol i Luna wraca przy opisie etapów Wielkiego Dzieła.

Biegunowość i rytm to raczej ogólne dziedzictwo filozofii greckiej niż specyficznie hermetyczny materiał. Można je wyprowadzić z Heraklita równie łatwo jak z czegokolwiek innego.

Co dopisano w 1908 roku?

Przede wszystkim formę. Starożytne teksty hermetyczne nie zawierają listy praw, nie numerują ich i nie porządkują w tabelę. Kompendium zasad opatrzone praktycznymi wskazówkami to gatunek z przełomu XIX i XX wieku, popularny w amerykańskim ruchu New Thought.

Dopisany jest także słownik. „Wibracja”, „plany istnienia”, „transmutacja mentalna” - to leksykon epoki, w której popularna prasa pisała o falach, eterze i magnetyzmie. Autorzy tamtego nurtu brali ten język z gazet i przenosili go na psychikę.

Trzecia rzecz to sama rama narracyjna. Książka przedstawia się jako komentarz do starożytnego tekstu o nazwie „Kybalion”, przekazywanego ustnie. Takiego tekstu nikt nigdy nie widział, nie ma po nim rękopisu ani wzmianki w źródłach. Chwyt był w tamtym czasie częsty i nie należy go czytać jako prostego oszustwa, raczej jako konwencję gatunku.

Zostaje cel. Traktaty z Corpus Hermeticum pytają o powrót duszy do źródła. Kybalion uczy panowania nad własnymi stanami i okolicznościami. To dwa różne projekty, napisane przez ludzi z różnych stuleci i różnych powodów.

Dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie?

Bo data zmienia sposób czytania. Amerykańska książka z 1908 roku mówi o woli i psychice językiem swojej epoki i tak najlepiej ją rozumieć. Podana jako egipska mądrość sprzed tysiącleci, dostaje autorytet, na który nie pracowała, i przesłania teksty faktycznie starożytne.

Jest też powód poważniejszy. Mentalizm czytany dosłownie prowadzi do wniosku, że za chorobę, biedę i stratę odpowiada ten, kogo dotknęły. Tekst z 1908 roku nie daje podstaw do takiego sądu, a żadna z tych zasad nie zastępuje leczenia ani terapii. To samo napięcie wraca w prawie przyciągania, które wyrosło z tego samego nurtu.

Kiedy znasz źródło i rok, możesz ocenić tekst samodzielnie. Bez tego zostaje ci wiara w podpis pod grafiką.

Czy mimo to Kybalion jest dobrą lekturą?

Jest, pod warunkiem że wiesz, co trzymasz w rękach. Książka ma trzy mocne strony: jest krótka, napisana jasno i porządkuje rozproszony materiał w coś, co da się zapamiętać. Jako pierwsze wejście w tematykę hermetyczną sprawdza się lepiej niż niejedno opracowanie akademickie. Sama polecam ją właśnie w tej roli, zawsze z datą wydania na wierzchu.

Odpowiedniość i rytm zostają użyteczne niezależnie od datowania. Pierwsza uczy szukać tego samego wzoru w różnych skalach, druga przyjmować wahania zamiast walczyć z nimi. Obie da się sprawdzić na własnym doświadczeniu w ciągu miesiąca, bez przyjmowania z góry żadnej tezy o naturze świata.

Nie ma natomiast sensu szukać w nim wiedzy o starożytności. Po nią trzeba sięgnąć do Corpus Hermeticum, najlepiej zaczynając od traktatu Poimandres, a po orientację historyczną do Hermetyzmu Romana Bugaja (Ossolineum, 1991). Kolejność bywa najlepsza taka: najpierw Kybalion dla ram, potem źródła dla treści.

Źródła

Siedem zasad przełożonych na konkret

Artykuł daje mapę, ale każda sytuacja ma swoje szczegóły. Jeśli chcesz przejść przez ten temat z kimś, kto pracuje z nim na co dzień, w Luna Persona Hermetica prowadzimy konsultacje 1:1 online. Zobacz, co obejmuje dyscyplina Praca z energią, albo zajrzyj na blog po pozostałe teksty.

Autor: Tomasz Buniek

Najczęstsze pytania

Kto napisał Kybalion?

Książka ukazała się w 1908 roku w Chicago anonimowo, jako dzieło „Trzech Wtajemniczonych”, nakładem Yogi Publication Society. Autorstwo powszechnie łączy się z Williamem Walkerem Atkinsonem, pisarzem nurtu New Thought publikującym pod wieloma pseudonimami. Potwierdzenia w dokumentach nigdy nie znaleziono, więc pozostaje to hipotezą.

Czy siedem zasad hermetycznych pochodzi od Hermesa Trismegistosa?

Nie. Hermes Trismegistos jest postacią legendarną, powstałą ze zlania greckiego Hermesa z egipskim Thotem. Traktaty Corpus Hermeticum z II-III wieku naszej ery zostały mu przypisane i nie zawierają listy siedmiu zasad. Ta lista powstała w Kybalionie w 1908 roku.

Która z siedmiu zasad ma najstarszy rodowód?

Zasada odpowiedniości. Opiera się na Tabula Smaragdina, tekście znanym z arabskich zapisów z około VIII-IX wieku i z łacińskich przekładów od XII wieku, którego otwierające wersy streszcza formuła „jak na górze, tak na dole”. Pozostałe zasady mają rodowód luźniejszy albo późniejszy.

Czy Kybalion i prawo przyciągania to to samo?

Nie, choć są spokrewnione i wyrastają z tego samego nurtu New Thought. Kybalion porządkuje siedem zasad i opisuje je jako prawa rzeczywistości. Prawo przyciągania koncentruje się na jednej obietnicy: że myśl przyciąga odpowiadające jej okoliczności. To węższy i bardziej kategoryczny wniosek.

Dlaczego zasad jest akurat siedem?

Starożytne teksty hermetyczne takiej liczby nie podają, a Kybalion (1908) nie tłumaczy swojego wyboru. Siódemka była w tej tradycji porządkiem znanym z innego materiału: siedmiu planet i przypisanych im metali. Dla książki popularnej z tamtej epoki lista siedmiu praw była też formą łatwą do zapamiętania.

Wszystkie teksty: blog.